Bron: www.bondvantelecompersoneel.nl

De bouw, de havens en het vervoer zijn sectoren waar werknemers traditioneel goed georganiseerd zijn en waar de meeste verloren arbeidsdagen wegens stakingen worden geteld. De vakbonden steken vaak eerst in
deze sectoren hun voelsprieten uit om te kijken hoe de stemming is en om de actiebereidheid te peilen. Ook de overheid moet uitkijken. Tussen 1903 en 1980 mochten ambtenaren niet staken maar sinds ze dat
wel mogen, lijken ze de achterstand in te halen. Een staking komt vrijwel nooit uit de lucht vallen. Om acties te kunnen zien aankomen, doet een werkgever er goed aan oog te hebben voor wat met name de vakbondsleden in zijn bedrijf bezig houdt. Maar mag je zomaar gaan staken? Mag je  ineens actie gaan voeren? Wat zijn de spelregels?
Stakingsregels

Sinds 1980 mag iedereen in Nederland staken, dat is Europees recht. Door middel van jurisprudentie is in Nederland een soort stakingsrecht ontstaan.
Een rechter zal de staking toetsen aan een aantal criteria. Te weten:

Dit betekent voor de individuele werknemer dat de arbeidsverplichting wordt opgeschort en dat aan deelname aan de acties geen sancties kunnen orden verbonden.

Indien acties niet door de bond georganiseerd worden spreken we over “wilde acties”. In dat geval kunnen er wel sancties volgen voor de individuele werknemer. Een werknemer die meedoet met een “wilde” (onrechtmatige) staking pleegt wanprestatie tegenover zijn werkgever en kan ontslagen worden.

Een werknemer die staakt krijgt geen loon – alleen een uitkering van de vakbond waar hij bij aangesloten is.

Er zijn veel vormen van collectieve acties. De meest vergaande vorm is die van de staking.Andere, minder vergaande, vormen zijn demonstratieve lunchbijeenkomsten, plakacties,
stiptheidsacties, korte werkonderbrekingen en dergelijke. Acties kunnen zowel landelijk als regionaal plaatsvinden en kunnen variëren in duur, omvang en locatie.

Te ondernemen stappen

Ultimatum

Op het moment dat de onderhandelingen met de werkgever daadwerkelijk zijn vastgelopen wordt er een ultimatum verzonden naar de onderhandelaar van de werkgever.

In een ultimatumbrief doet het vakbondsbestuur een laatste poging om de onderhandelingen met een aanvaardbaar resultaat af te sluiten.

In de ultimatumbrief komen een aantal onderwerpen aan bod:

Een staking valt niet uit de lucht

• het verloop van de onderhandelingen;
• het eisenpakket van de vakbonden;
• de vaststelling dat de onderhandelingen

vastzitten de uiterste reageerdatum alvorens de vakbonden zich genoodzaakt zien tot actie over te gaan e.d.

De ultimatumbrief wordt onder verantwoordelijkheid van de vakbond verzonden en heeft als doel na te gaan of er echt geen ruimte meer bestaat voor onderhandeling.

Het ultimatum wordt juridisch getoetst door juristen en wordt ondertekend door bevoegde of gemachtigde leden van het vakbondsbestuur.

Wanneer het ultimatum is verlopen en de onderhandelaar aan de werkgeverszijde zich niet bereid heeft verklaard in te gaan op de gestelde eisen, dan kunnen de acties aangezegd
worden en van start gaan.

Actieaanzegging

De vakbond is verplicht in een formele brief de werkgever op de hoogte te stellen van een bij hem georganiseerde collectieve actie.
Deze brief dient ondertekend te worden door het bevoegde bondsbestuur. In deze brief geeft de vakbond de werkgever informatie over het soort actie, het tijdstip van de actie en in welk onderdeel de actie plaats zal
vinden.
Op deze manier is de werkgever in staat om veiligheidsmaatregelen te treffen, onnodig schade te voorkomen en de belangen van derden te beschermen.
De actieaanzegging wordt ook door juristen getoetst.

Actiedraaiboek

Een actiedraaiboek is een belangrijk onderdeel van de actieaanzegging.

Dit actiedraaiboek heeft als doel het bedrijf voor te bereiden op de geplande actie door duidelijkheid te creëren.

In dit actiedraaiboek is informatie te vinden over de aard en omvang van de actie, wie de contactpersonen zijn in geval
van onvoorziene omstandigheden en eventuele afspraken die er gemaakt zijn met de werkgever.

De belangrijkste doelen van een actiedraaiboek zijn:

• afbakening van de aard en omvang van de actie;

• schriftelijke vastlegging van eventuele afspraken met de werkgever;

• schriftelijke vastlegging van noodvoorzieningen;

• het kunnen beoordelen van de juridische risico’s van de actie.

Loon tijdens staking

Het zwaarste actiemiddel is natuurlijk staken. Krijg je je loon gewoon doorbetaald wanneer je aan het staken bent?

Nou nee…..je kan wel onder bepaalde voorwaarden aanspraak maken op een stakingsuitkering.

In het geval van actie worden de leden die actie voeren geregistreerd. Dit i.v.m. het eventueel verkrijgen van een stakingsuitkering.

Het maakt niet uit of er een hele of halve dag, of nog korter, actie gevoerd wordt. Je kan echter pas aanspraak maken
op een stakingsuitkering na een volle dag  staking. Indien er meerdere acties zijn van korte duur, worden deze uren bij elkaar
opgeteld. Indien het aantal opgetelde uren meer dan 8 uur bedraagt kan er aanspraak gemaakt worden op een stakingsuitkering.

Het is dus erg belangrijk dat je je laat registreren als actievoerend lid. Dit kan bij de vakbondsleiding of bij het actiecomité.

Staken en actievoeren gaan dus niet zomaar.Je zult altijd alle stappen moeten doorlopen voor het zover is.